De menopauzale vrouw
Wanneer je lichaam je uitnodigt om een ander ritme te gaan leven.
Een paar jaar geleden begon ik het te merken. Ik had niet ineens minder energie, integendeel. Ik had nog steeds ideeën, plannen en zin om dingen te ondernemen. Maar ik kon minder hebben. Te veel geluid. Te veel mensen. Te veel verwachtingen. Alsof er een filtertje was weggevallen. 's Nachts vaker eruit om te plassen. Ik raakte sneller geïrriteerd. Had minder zin om overal begrip voor op te brengen.
Heel eerlijk? Ik vond mezelf niet altijd even gezellig.
Waarom kon ik niet meer alles aan zoals vroeger? Waarom kwam alles ineens zo hard binnen?
Pas later begon ik te begrijpen dat dit niet alleen over ouder worden ging. Mijn lichaam was aan het veranderen. Mijn hormonen waren aan het veranderen. En mijn zenuwstelsel veranderde mee..
Nu begrijp ik steeds beter dat deze verandering niet zomaar “tussen mijn oren” zat, maar ook hoort bij de hormonale veranderingen van de perimenopauze en overgang. Vooral de daling van progesteron (een hormoon dat ook een kalmerende en stabiliserende werking heeft op het zenuwstelsel) zorgt ervoor dat stress, prikkels en drukte veel harder binnenkomen.
En eigenlijk voelt dat niet meer als een falen van mijn lichaam. Maar als een natuurlijke beweging die hoort bij waar ik me nu bevind op mijn levenspad.
Veel vrouwen herkennen de overgang niet
Wanneer we aan de overgang denken, denken de meeste vrouwen nog steeds aan opvliegers. Maar de perimenopauze begint al jaren eerder. En die fase wordt vaak niet herkend, omdat de signalen subtieler zijn.
Het begint vaak met slechter slapen, sneller overprikkeld zijn, emotioneler reageren, meer spanning in het lichaam, minder stress kunnen verdragen, sneller moe zijn, minder goed herstellen, een korter lontje en meer behoefte aan rust en ruimte.
Herken je deze gedachten?: "Ik moet gewoon wat beter voor mezelf zorgen." Of: "Ik word oud." Of zelfs: "Er is iets mis met mij." Terwijl het vaak een heel natuurlijke fase van hormonale verandering is.
Wat gebeurt er hormonaal?
Tijdens de perimenopauze beginnen hormonen te schommelen. Vooral oestrogeen en progesteron spelen hierin een belangrijke rol. Oestrogeen wordt grilliger — soms hoog, soms laag. Daardoor kunnen klachten ontstaan zoals opvliegers, stemmingswisselingen, hoofdpijn, vermoeidheid en brain fog.
Wat velen niet weten, is dat progesteron vaak al eerder begint af te nemen. Progesteron wordt soms het kalmerende hormoon genoemd. Het ondersteunt rust, herstel en veerkracht. Wanneer dit hormoon afneemt, wordt je gevoeliger voor stress. Alsof hun systeem minder buffer heeft. Niet omdat ze zwakker worden, maar omdat het lichaam minder bereid is om voortdurend op reserve te draaien. Dat had ik echt graag eerder geweten!
De overgang kan voelen alsof je jezelf kwijt bent geraakt. Maar hoe meer ik me verdiep in de menopauzale vrouw, hormonaal, energetisch en lichaamsgericht, hoe sterker ik iets anders zie:
de overgang is niet alleen een hormonale verandering. Het is een diepgaande verschuiving in hoe een vrouw leeft, voelt, draagt en aanwezig is in zichzelf.
Wat er hormonaal gebeurt en waarom het er toe doet
Tijdens de perimenopauze, de jaren vóór de menopauze, veranderen hormonen ingrijpend. Vooral oestrogeen en progesteron spelen hierin een grote rol, en hun samenspel is subtieler dan de meeste vrouwen weten.
Oestrogeen schommelt heftig. Veel vrouwen denken dat overgangsklachten alleen ontstaan door een tekort aan oestrogeen. Maar in de perimenopauze schommelt oestrogeen juist enorm, soms té hoog, dan weer te laag. Die grilligheid maakt dat veel vrouwen zich instabiel of ‘anders’ voelen zonder goed te begrijpen waarom. De klachten die daarbij horen zijn veelzijdig: opvliegers, stemmingswisselingen, hoofdpijn, emotionele gevoeligheid, slechte slaap, brain fog, uitputting en overprikkeling.
De overgang als initiatie
In veel oude tradities werd de overgang niet gezien als verval. Niet als het einde van iets. Maar als een overgang naar een nieuwe levensfase.
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde en het Taoïsme wordt de menopauze “Second Spring” genoemd: een tweede lente: De energie van de vrouw verandert van richting. Minder gericht op voortdurend geven, aanpassen en zorgen. Meer gericht op innerlijk weten, grenzen, rust, waarheid en intuïtie.
In veel oude vrouwelijke tradities wordt het leven van de vrouw verbonden aan innerlijke seizoenen, archetypen die niet vastliggen in leeftijd, maar in energie en levensfase.
De vier archetypen van het vrouwenleven:
De Maiden
De jonge vrouw. Verbonden met ontdekken, sensualiteit, groei en dromen. Energie beweegt naar buiten.
De Moeder
Niet alleen letterlijk moederschap, maar de fase van zorgen, dragen, creëren en verbinden. Veel vrouwen leven hier jarenlang — soms zo lang dat ze zichzelf onderweg kwijtraken.
De Wilde / Wijze Vrouw
Verbonden met de overgang. Minder tolerantie voor pleasen en aanpassen. Meer verlangen naar ruimte, rust en eerlijkheid. Niet minder zacht, maar minder bereid zichzelf te verlaten.
Progesteron daalt vaak eerder en dat is misschien nog belangrijker. Progesteron ondersteunt rust, herstel en kalmte in het lichaam. Wanneer progesteron daalt, ervaren veel vrouwen meer innerlijke onrust, sneller stress, minder draagkracht, een gevoeliger zenuwstelsel en een diepere behoefte aan veiligheid en stilte.
Regelmatig riep ik: Ik kan het allemaal niet meer zo goed hebben.” Mijn lichaam was simpelweg niet langer bereid over grenzen heen te gaan (misschien hadden die grenzen er altijd al hadden moeten zijn...)
Het zenuwstelsel spreekt
Dit raakt me misschien nog wel het meest. Want wat ik in zoveel vrouwen zie, is niet alleen een hormonale verschuiving. Ik zie vrouwen die jarenlang hebben gezorgd, gedragen, aangepast, doorgezet, gepresteerd en gegeven. Vrouwen die geleerd hebben zichzelf weg te cijferen, beschikbaar te zijn, door te gaan.
En dan, in de overgang, wordt het lichaam ineens veel gevoeliger voor stress, drukte, lawaai, emotionele belasting, slaaptekort. Alsof het zenuwstelsel zegt:
Tot hier en niet verder.
En dat is naar mijn idee precies wat de overgang probeert te doen: de vrouw terugbrengen naar haar eigen ritme en authenticiteit. Het is de transformatie van de zorgende, naar buiten gerichte vrouw naar de wijze vrouw. De vrouw die stevig op haar eigen troon zit, haar eigen verlangens kent en haar seksualiteit leeft als bron van pure levensenergie en vreugde
Wil je hier dieper in duiken dan kan ik je de training Wild Wijs Wonder van Mirjam Diane - somatisch seksuloog aanrader.
De Crone
De wijze oudere vrouw. Verbonden met innerlijke rust, eenvoud, aanwezigheid en wijsheid. In oude culturen gezien als hoedster van kennis.
Waarom aanraking en regulatie zo belangrijk worden
Het zenuwstelsel van de menopauzale vrouw heeft iets nodig wat in onze samenleving zelden echt geboden wordt: veiligheid. Rust. Aanraking. Warmte. Vertraging.
Massage in de overgang gaat voor mij niet over ontspanning als luxe. Het gaat over het kalmeren van een zenuwstelsel dat te lang op scherp heeft gestaan. Over uit de alertheid zakken, spanning ontladen, dieper ademen, opnieuw voelen. Over ontvangen — misschien wel voor het eerst in jaren.
We zijn zo gewend geraakt aan doorgaan, dat ontspannen bijna onwennig voelt. Een lichaam in rust voelt voor hen bijna verdacht. Juist daarom zijn veilige aanraking en zenuwstelselregulatie zo essentieel in deze fase.
Wat ik probeer in te bouwen in mijn leven zijn: meer rustmomenten, wandelen, massages, natuur, ademwerk zoals de Nadi Shodana, massage, acupunctuur, Shiatsu en qua voeding voldoende eiwittten, noten, goede oliën, magnesium, warme voeding als ontbijt. Minder schermprikkels, zachte beweging en slaap als prioriteit.
De menopauzale vrouw wordt niet minder. Ze wordt minder beschikbaar voor wat haar leegtrekt. En misschien
is dat precies genoeg.
Liefs,
Ingrid - menopauzale vrouw - wild women & Hart -type