Menstruatiepijn
Menstruatiepijn: kijken naar het geheel
Elke maand de pijnstillers klaarleggen omdat je weet wat eraan komt. Voor veel vrouwen is dat de realiteit. Die paar dagen per maand waarop je niet zonder pijnstillers lijkt door te komen. Maar flinke menstruatiepijn hoef je niet zomaar als ‘het hoort er nu éénmaal bij,’ aan te nemen.
Menstruatiekrampen hebben niet altijd één oorzaak
Tijdens je menstruatie trekt je baarmoeder samen om het opgebouwde baarmoederslijmvlies af te stoten. Daarbij komen prostaglandinen vrij. Deze stoffen spelen een belangrijke rol bij die samentrekkingen en daarmee bij menstruatiekrampen. Pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen of Aleve Feminax, remmen de aanmaak van prostaglandinen en zijn dus een volkomen legitieme optie. Wat ik in dit artikel beschrijf is een aanvulling daarop, geen vervanging.
Er kan meer meespelen bij hoe je je tijdens je menstruatie voelt. Daarom vind ik het interessant om verder te kijken dan alleen de baarmoeder.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Hevige menstruatiepijn kan ook een onderliggende oorzaak hebben, zoals endometriose, adenomyose of fibromen. Maak een afspraak met je huisarts als:
je pijn je dagelijks functioneren, school of werk verstoort;
de pijn toeneemt of anders aanvoelt dan vroeger;
je ook pijn hebt buiten je menstruatie of tijdens seks;
je zeer hevig bloedverlies hebt;
pijnstillers onvoldoende helpen.
Pijn is niet iets wat je "gewoon moet accepteren", ook niet als je er al jaren mee leeft.
Wat je darmen met je cyclus te maken hebben
Heb je rond je menstruatie ook last van je darmen? Een opgeblazen buik in de dagen ervoor, en tijdens je menstruatie juist dunnere ontlasting? Dit is een veelvoorkomend patroon. Je darmen reageren namelijk op dezelfde signalen als je baarmoeder.
Prostaglandinen werken ook in je darmen
Dezelfde stoffen die de baarmoeder laten samentrekken, kunnen ook de darmen prikkelen. Dat is een verklaring voor de dunnere ontlasting en darmkrampen die veel vrouwen tijdens hun menstruatie ervaren.
Progesteron vertraagt je darmen
Na de eisprong stijgt progesteron. Dit hormoon ontspant gladde spieren, ook in de darmwand. Veel vrouwen merken in de tweede helft van hun cyclus een tragere darmwerking, met een opgeblazen gevoel of obstipatie. Het onderzoek hiernaar is niet helemaal eenduidig, maar de herkenning bij vrouwen is groot. In de perimenopauze, als je hormonen minder voorspelbaar worden, kunnen darmklachten ook veranderen of nieuw ontstaan.
Oestrogeen, je lever en je darmbacteriën
Je lever helpt bij het verwerken van hormonen zoals oestrogeen. Een deel van de afbraakproducten komt via de gal in je darmen terecht. Daar komt het estroboloom om de hoek kijken: de darmbacteriën die betrokken zijn bij de verwerking van oestrogeen. Sommige bacteriën maken een enzym (beta-glucuronidase) dat oestrogeenverbindingen weer vrijmaakt, waardoor een deel opnieuw door het lichaam kan worden opgenomen. Dit is de enterohepatische kringloop: van lever naar darm en weer terug. Je darmmicrobioom en je hormoonhuishouding zijn dus met elkaar verbonden. Hoe groot de invloed hiervan is op menstruatieklachten, wordt nog onderzocht.
Stress en je darmen
Je darmen en hersenen communiceren voortdurend met elkaar, onder andere via de nervus vagus. Bij langdurige stress kunnen je darmen gevoeliger worden, waardoor normale darmactiviteit eerder als pijnlijk of vervelend wordt ervaren. Dat is een reden om ademhaling en ontspanning serieus te nemen, ook bij buikklachten.
Niet alles is hormonaal
Heb je ook tijdens je menstruatie veel darmklachten, zoals pijn bij de stoelgang, bloed bij de ontlasting of hevige pijn? Bespreek het dan met je huisarts. Endometriose kan bijvoorbeeld ook darmklachten geven.
Wil je meer zicht op je eigen patroon? Hou dan een paar maanden bij hoe je je voelt per cyclusdag: je buik, je ontlasting, je stress en je energie. Dat is geen diagnose, maar het geeft je en je behandelaar houvast.
Voeding en je cyclus: luister naar je darmen
Je darmen kunnen gedurende je cyclus anders reageren. Misschien heb je voor je menstruatie meer last van een opgeblazen buik, of merk je dat bepaalde voedingsmiddelen minder goed vallen.
Voldoende vezels en gevarieerd eten, met groenten, fruit, peulvruchten, volkoren granen, noten en zaden, ondersteunen je darmen. Merk je dat je darmen rond je menstruatie gevoeliger zijn? Probeer dan eens kleinere maaltijden, of doseer wat gasvormend voedsel zoals peulvruchten en koolsoorten, en kijk wat je op die momenten goed verdraagt.
In de Ayurveda, het traditionele Indiase gezondheidssysteem, staat een goed werkend spijsverteringsvuur centraal. Denk aan warme maaltijden, soep of thee, rustig eten en goed kauwen.
Geen strenge regels, maar een uitnodiging om te ontdekken wat voor jou prettig werkt. Meer hierover kan je lezen in een eerder geschreven blog: warme buik
En waar komt baarmoedermassage in beeld?
Juist omdat menstruatieklachten verschillende oorzaken kunnen hebben, kijk ik bij een baarmoedermassage verder dan alleen de baarmoeder.
Wat ik regelmatig zie in mijn praktijk, is dat er meer speelt dan alleen de plek waar iemand pijn ervaart. Een buik die gespannen aanvoelt. Weinig beweging in het buikgebied. Een strak middenrif, weinig buikademhaling en soms ook gespannen kaken. Dat is mijn eigen praktijkervaring, geen onderzoeksresultaat. Ik zie het bij jonge vrouwen met hevige menstruatiekrampen, maar ook bij vrouwen van veertig jaar of ouder die veranderingen in hun cyclus of perimenopauzale klachten ervaren.
Daarom begin ik niet altijd meteen bij de buik. Vaak werk ik eerst met de onderrug en daarna met de nek en kaak. Vervolgens neem ik de buik en het middenrif mee in de massage.
Het middenrif, je ademhaling en je zenuwstelsel
Het middenrif is je belangrijkste ademhalingsspier. Bij spanning of stress kan je ademhaling oppervlakkiger worden en beweegt je buik vaak minder mee. Het middenrif, de buik en het bekken bewegen normaal gesproken met elkaar mee tijdens de ademhaling.
Je ademhaling en je zenuwstelsel beïnvloeden elkaar voortdurend. Rustig ademen en bewust vertragen kunnen helpen om tot ontspanning te komen.
Daarom werk ik met rustige, regelmatige aanraking en nodig ik je uit om je ademhaling te volgen. Soms begin ik bij de onderrug en neem ik ook de nek en kaak mee, voordat ik naar de buik en het middenrif ga.
Ik kan niet zeggen dat ik daarmee rechtstreeks de nervus vagus stimuleer of je hormoonhuishouding verander. Wat ik wel regelmatig in mijn praktijk zie, is dat vrouwen tijdens de massage rustiger gaan ademen en meer ontspanning ervaren.
Vanuit Chi Nei Tsang, een Taoïstische buikmassagetechniek, werk ik vervolgens met de buik als geheel. Ook de darmen, het gebied rond de navel en de omliggende buikorganen krijgen aandacht. Buikmassage kan de darmbeweging ondersteunen en klachten zoals obstipatie helpen verminderen. Dat betekent niet dat massage daarmee ook de oorzaak van menstruatiekrampen aanpakt. Wel is het een reden om de buik en darmen niet over het hoofd te zien.
Voor mij gaat een baarmoedermassage verder dan alleen het buik- en baarmoedergebied. Ik kijk naar wat het lichaam op dat moment nodig heeft en neem ook de ademhaling, het middenrif en de omliggende gebieden mee.
Niet omdat één massage je hormonen kan resetten of alle menstruatieklachten kan oplossen. Maar omdat je lichaam een samenhangend geheel is, waarin buik, darmen, ademhaling en bekken elkaar beïnvloeden.
Buikmassage is niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld tijdens een zwangerschap, bij acute ontstekingen of na een recente buikoperatie. Heb je twijfels? Overleg dan eerst met je huisarts of behandelaar.
En dan nog iets anders: verbinding
Na zoveel buiken en zoveel verschillende verhalen durf ik dit ook te delen. Misschien is het wat minder tastbaar of meetbaar, maar voor mij hoort het er wel bij. Verbinding met je buik. Met je baarmoeder. Met wat je in je lichaam voelt.
We zijn vaak zo gewend om door te gaan, klachten te bestrijden of te zoeken naar een oplossing, dat we nauwelijks stilstaan bij wat we eigenlijk voelen.
Wat gebeurt er als je af en toe eens rustig je handen op je buik legt? Als je even de tijd neemt om te voelen hoe je ademt, of met aandacht je buik masseert?
Niet om iets te veranderen of op te lossen. Maar gewoon om even aanwezig te zijn bij jezelf. Ik merk dat dit soms verrassend veel kan betekenen.
Liefs,
Ingrid
Wil je ervaren wat baarmoedermassage voor jou kan betekenen? Lees meer over mijn werkwijze en de sessie op de pagina Baarmoedermassage

